Achtergrond

Functionaliteit en voorbeelden

REGIOMONITOR GROOT AMSTERDAM
De regio is de eenheid waarbinnen de arbeidsmarkt, de woningmarkt en vele andere markten functioneren en de eenheid die het kader vormt voor het functioneren van kleinere eenheden erbinnen; de regio is niet meer uitsluitend een hierarchisch opgebouwd geheel, maar steeds meer een gebied waarin de delen complementair zijn aan elkaar. Voor het adequate managen van de regio en haar onderdelen is een gedetailleerde monitoring van cruciale ontwikkelingen van groot belang. De Regiomonitor Groot Amsterdam, die door de Universiteit van Amsterdam, samen met de statistische bureaus van de acht grootste gemeenten in de regio Amsterdam is ontwikkeld, kan in belangrijke mate aan de behoefte aan dergelijke monitoring voldoen. De informatie, in de sfeer van bevolking, wonen en economische activiteit, wordt ruimtelijk zeer gedetailleerd weergegeven.

FUNCTIONALITEIT
Aan de basis van de Regiomonitor Groot Amsterdam staan de jaarlijkse gemeentelijke statistieken op het gebied van onder meer demografie, wonen, werken en incidenteel bewerkte administraties van derden van Amsterdam, Haarlem, Almere, Haarlemmermeer, Zaanstad, Purmerend, Amstelveen en Diemen.
De basisstatistieken worden bewerkt tot tabellen op het niveau van cbs-wijkencbs-buurten en ruimtelijke concentraties. Ruimtelijke concentraties worden met behulp van een Geografisch Informatie Systeem (GIS) geconstrueerd uit gegevens van aaneengeschakelde 6-positie postcodes (voor de procedure zie → CONCENTRATIE). Ruimtelijke concentraties komen in beeld in jaren en op plekken waarop een bepaald kenmerk (bijvoorbeeld het aandeel jongeren) in sterke mate aanwezig is en getalsmatig een bepaald aantal en een bepaald percentage overstijgt. Ruimtelijke concentraties kunnen betrekkelijk groot, maar ook heel klein zijn. In verband met de privacywetgeving toont de monitor alleen gebieden die aan een bepaalde ondergrens voor het aantal voldoen. De waarde van die ondergrens is gekoppeld aan de inlogcode van de gebruiker (15 voor de publieke toegang).

Een gebruiker van de monitor geeft in menu’s aan voor welk jaar welke gebieden (wijken, buurten of ruimtelijke concentraties) in welk deel van de regio op een bepaalde kaartlaag getoond moeten worden en hoe die gebieden thematisch ingekleurd moeten worden. Desgewenst kunnen op deze manier meerdere kaartlagen op elkaar worden gestapeld of kunnen extra kaartlagen ter oriëntatie toegevoegd worden om een volledige kaart op te bouwen. De kaart kan in hoge resolutie worden gedownload.

LOKALE MONITOREN EN STADSMONITOR AMSTERDAM
Aanvankelijk bevatte de Regiomonitor Groot Amsterdam alleen kaartbeelden van ruimtelijke concentraties voor het totale gebied van de 8 gemeenten, de ‘regio’. Het betrof een standaard verzameling kenmerken vanaf het jaar 2000.
Sinds het jaar 2010 zijn in de monitor ook gegevens van individuele gemeenten – lokale monitoren – en ook voor cbs-wijken en cbs-buurten opgenomen.
Per 2014 is ook de informatie van de Stadsmonitor Amsterdam (die al vóór het jaar 2000 bestond en meer thema’s en kenmerken bevat) in de monitor ondergebracht.
Het gevolg van deze uitbreidingen is dat de op te vragen informatie per monitor (gemeente of regio) en over de jaren verschilt. Een tweede oorzaak van zulke verschillen is dat een bepaald gegeven soms niet door een gemeente is aangeleverd.

TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN VAN DE REGIOMONITOR
– in kaart brengen van de ontwikkeling en de ruimtelijke dynamiek op het gebied van bevolking, wonen en werken
– in kaart brengen van de positie van een individuele gemeente in de metropoolregio
– maken van buurtprofielen
– monitoren van de wijkontwikkeling
– bouwstenen voor de Staat van de Regio, de Staat van de Stad, de Staat van de Gemeente

THEMA’S EN KENMERKEN VAN DE STANDAARD VERZAMELING

leeftijd
(basis inwoners)
% 0-11 jarigen
% 12-17 jarigen
% 18-24 jarigen
% 25-54 jarigen
% 55+ jarigen
etniciteit
(basis inwoners)
% Surinamers
% Antillianen
% Turken
% Marokkanen
% overig niet-westers
% westers
% Nederlanders
allochtoniteit
(basis inwoners)
% niet-westers allochtoon
% westers allochtoon
% Nederlanders
huishoudenstype
(basis huishoudens)
% gezinnen met kinderen
% eenoudergezinnen
% (echt)paren
% eenpersoons hh
% overige huish.comb.
leeftijd+
(leeftijds(doel)groepen)
(basis inwoners)
% 0-3 jarigen
% 4-11 jarigen
% 55-64 jarigen
% 65-74 jarigen
% 75+ jarigen
woningeigendom
(basis woningen)
% eigen woning
% corporatie
% particuliere huur
werkloosheid
(basis inwoners 15-64 jaar)
% werklozen
% <2 jaar werkloos
% 2+ jaar werkloos

(basis 15-29 jarigen)
% werklozen

(basis 30-64 jarigen)
% werklozen

bijstand
(basis inwoners 15-64 jaar)
% bijstandsclienten
% <3 jaar bijstand
% 3+ jaar bijstand

(basis 15-39 jarigen)
% bijstandsclienten

(basis 40-64 jarigen)
% bijstandsclienten

woz-waarde
(basis woningen)
% lage woz-waarde
% middellage woz-waarde
% middelhoge woz-waarde
% hoge woz-waarde
bouwperiode
(basis woningen)
% gebouwd voor 1920
% gebouwd in 1920-1944
% gebouwd in 1945-1959
% gebouwd in 1960-1974
% gebouwd in 1975-1989
% gebouwd in 1960-1974
% gebouwd vanaf 1990
Bij de constructie van ruimtelijke concentraties speelt een criterium voor de ondergrens van het minimumpercentage een rol. Voor de meeste kenmerken is 2 standaarddeviaties boven het gemiddelde percentage in het gebied (gemeente of regio) als criterium voor de ondergrens voor een concentratie gebruikt. Echter, voor de schuingedrukte kenmerken in de tabel is 1 standaarddeviatie boven het gemiddelde percentage in het gebied als criterium voor de ondergrens voor een concentratie gebruikt. Dit zijn kenmerken waar de noemer van het percentage relatief klein is.

REGELING PRIVACY
De monitor is toegankelijk voor geïnteresseerden, waaronder onderzoekers en beleidsmedewerkers. Het systeem is zo geconstrueerd dat alleen grotere gehelen van aaneengeschakelde postcodegebiedjes getoond worden. De gebruiker kan nooit een apart postcodegebiedje met individuele gegevens in beeld brengen. Dat is ook niet zinvol omdat een gemeente of regio nooit beschreven kan worden als het over duizenden zeer ongelijksoortige gebiedjes gaat. Anderzijds is een dergelijke detaillering niet geoorloofd omdat de privacy van de burger dan in het geding zou komen. Hoe groot de gebieden zijn, welke vorm ze hebben en waar ze gesitueerd zijn, ligt niet vast. Dit hangt telkens af van een aantal criteria die men zelf mag opgeven en waarvan slechts de ondergrenzen vast staan. Altijd worden gebieden getoond waar een bepaald verschijnsel (werkloosheid, woningeigendom, etc.) ruim boven het regionale gemiddelde uitstijgt.

VOORBEELDEN
Enkele voorbeelden van kaarten die met de monitor zijn gemaakt

1. monitor Zaanstad, plekken (concentraties) in 2013 waar minstens 90% van de woningen koopwoningen zijn en die minstens 50 koopwoningen tellen
zaanstad_2013koopwonGT90pctNge50

2. Regio monitor, de plekken (concentraties) waar in 2011 minstens 25% van de huishoudens eenoudergezinnen zijn en die minstens 75 eenoudergezinnen hebben
regio_2011eenouderGT25pctNge75_2

3. monitor Haarlem, buurten (blauw doorzichtig) en concentraties (blauw ondoorzichtig) in 2013 in de wijk Ter Kleef en Te Zaanen waar minstens 50 en minstens 50% van de woningen een hoge woz-waarde hebben
haarlem_2013wozhoogGT50pctNge50brtENconcINWIJKterkleef en te zaanen

4. monitor Amsterdam 2012, de concentraties van minstens 500 particuliere huurwoningen (groen) en de concentraties van minstens 500 westerse allochtonen (rood omrand)
amsterdam_2012concwallochge500roodgerandconcpahuge500groen_2

5. monitor Almere, concentratie van bijstandsgerechtigden in de Staatsliedenwijk; 50 (27%) in 2010 (zwart omrand) en 140 (24%) in 2013 (roze)
almere_2010en2013_abwPCT27.17n50en23.81n140Staatsliedenwijk

6. monitor Haarlemmermeer 2013, concentraties met minstens 70% gezinnen met kinderen in de buurten Getsewoud-Noord en -Zuid van Nieuw‑Vennep
haarlemmermeer_2013getsewoudconcpctgemkndge70

7. Regio monitor (gemeente Purmerend), verschuivingen in de concentraties (n>=10) in Purmerend van leeftijdsgroep 18-24 jaar tussen het jaar 2000 (licht ingekleurd) en het jaar 2011 (donkerder ingekleurd)
regio_purmerend_2000en2011_conclft1824_2

8. Regio monitor, locaties in het jaar 2000 waar in de 8 gemeenten van de Regio t.a.v. de werkgelegenheid minstens 500 werknemers in de handel (bedrijfssector G) geconcentreerd zijn
regio_2000_concwerknemers_handel_GE500